Blog for Thai Cancer Network

รายงานการประชุมคณะทำงานวิเคราะห์ข้อมูลทะเบียนมะเร็งโดยวิธี Geographic Information System (GIS)

ครั้งที่ 1/2550

วันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2550

ณ หน่วยมะเร็ง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

ผู้เข้าร่วมประชุม

1. รศ.นพ. หัชชา ศรีปลั่ง

2. รศ.นพ. สุรพล เวียงนนท์

3. นพ.ดร.สุธีร์ รัตนมงคลกุล

4. นาย Edward McNeil

5. นส. กฤติกา สุวรรณรุ่งเรือง

6. นายสุพจน์ คำสะอาด

ในช่วงเช้า นาย Edward McNeil ได้สาธิตการใช้โปรแกรม R ในการทำงานด้าน GIS โดยการทำแผนที่จังหวัด และอำเภอ ทั่วประเทศไทย นอกจากนี้โปรแกรม R ยังสามารถแผนที่ได้ถึงระดับตำบล และซ้อนกราฟิกอื่นๆ เข้าไปในภาพได้อีกด้วย และได้สาธิตการแสดงสีของอำเภอต่างๆ ให้แตกต่างกันตามอัตราต่างๆ เช่นอัตราตาย และการวาดจุดตำแหน่งของผู้ป่วยลงบนแผนที่ ซึ่งโปรแกรม R สามารถนำแฟ้มที่สร้างโดยโปรแกรมทางด้าน GIS อื่น เช่น ArcView มาใช้ได้

ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการใช้ GIS ในการวิเคราะห์สถิติโรคมะเร็งกับปัจจัยต่างๆ ทางภูมิศาสตร์ และการหาการกระจุกตัว (clustering) ของโรค ที่สัมพันธ์กับแหล่งที่มีปัจจัยเสี่ยงที่สนใจ เพื่อหาว่ามีปัจจัยเสี่ยงอะไรบ้างในพื้นที่รับผิดชอบของทะเบียนมะเร็งที่น่าจะต้องควบคุม เพื่อจะได้จัดทำแนวทางให้จังหวัดต่างๆ ที่มีทะเบียนมะเร็งดำเนินการอยู่ได้นำไปใช้วิเคราะห์หาปัจจัยเสี่ยงในพื้นที่รับผิดชอบได้

ข้อดีของการใช้โปรแกรม R ในการใช้งาน GIS ที่มีเหนือกว่าการใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทางด้าานนี้โดยตรงนั้น นอกจากการที่โปรแกรม R เป็นโปรแกรมที่ใช้ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายและค่าลิขสิทธิ์ใดๆ แล้ว ยังสามารถปรับเปลี่ยนการแสดงภาพตามความต้องการได้ มีผู้พัฒนาฟังก์ชันทางด้าน GIS ไว้แล้วจำนวนหนึ่ง และยังสามารถเขียนฟังก์ชันเพิ่มความสามารถในการทำงานต่างๆ ที่ยังไม่มีผู้เขียนไว้ได้อีกด้วย

ในช่วงบ่าย ได้ไปเยี่ยมชมและรับฟังการบรรยายระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์กับการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดย รศ.ดร. ชรัตน์ มงคลสวัสดิ์ ที่ศูนย์มะเร็ง มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งทางศูนย์ภูมิสารสนเทศเพื่อการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้จัดทำแผนที่แจกแจงปัจจัยหลายอย่าง เช่น การชลประทาน ป่าไม้ ปริมาณน้ำฝน สภาพดิน ระบบนิเวศน์วิทยา เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า อุทยานแห่งชาติ การเกษตรกรรม และอื่นๆ อีกหลายอย่าง

โดยสรุป ที่ประชุมมีความเห็นว่าน่าจะนำโปรแกรม R มาใช้ในการวิเคราะห์ทางด้าน GIS สำหรับงานทะเบียนมะเร็ง ซึ่งนอกจากจะไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการใช้งานแล้ว ยังสามารถใช้วิเคราะห์ทางสถิติอื่นๆ ได้อีกด้วย โดยจะได้จัดอบรมการใช้โปรแกรม R พื้นฐาน แล้วตามด้วยการอบรมด้านกราฟิกและการทำแผนที่ GIS เพื่อให้ทะเบียนมะเร็งต่างๆ ได้นำไปใช้ในการแสดงภาพอุบัติการณ์ของโรค และการกระจุกตัวของโรคในพื้นที่รับผิดชอบในรูปของแผนที่ และยังสามารถเปิดให้ผู้สนใจในสาขาอื่นๆ เข้าร่วมอบรมได้อีกด้วย สำหรับสถานที่จัดอบรมน่าจะจัดที่กรุงเทพมหานคร เพื่อให้สะดวกแก่การเดินทางของผู้เข้าร่วมอบรม โดยผู้เข้าร่วมอบรมจ่ายค่าเดินทางและที่พักเอง และทางสำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพน่าจะเป็นเจ้าภาพในการเดินทางและที่พักของวิทยากร ทั้งนี้จะได้นำเสนอแนวคิดนี้และปรึกษาด้านการดำเนินการกับ นพ. พินิจ ฟ้าอำนวยผล ต่อไป

ที่ประชุมยังได้ตกลงว่าจะใช้พื้นที่ทะเบียนมะเร็งขอนแก่นและสงขลาเป็นต้นแบบในการทำงานในเบื้องต้น เพื่อให้ได้รูปแบบการทำงานที่นำไปใช้กับพื้นที่รับผิดชอบของทะเบียนมะเร็งอื่นๆ ได้ เนื่องจากทั้งสองแห่งมีความพร้อมด้านบุคลากรและข้อมูลในระดับหนึ่งแล้ว ในการประชุมครั้งต่อไป จะเชิญผู้ที่มีความชำนาญและเกี่ยวข้องกับงานด้าน GIS จากทั้งสองแห่งมาร่วมประชุมด้วย โดยมีวาระเพื่อกำหนดวัตถุประสงค์การศึกษาจำเพาะให้ชัดเจน และวางแผนการศึกษาและขั้นตอนการทำงานต่อไป

หัชชา ศรีปลั่ง

บันทึกการประชุม

# posted by hutcha sriplung @ 07:53